Goryeo (918 – 1392) – Triều đại của những chuyển thay đổi lịch sử

Qua sát 5000 năm dựng nước với giữ nước, Đại Hàn Dân Quốc đã từng qua biết bao thăng trầm để biến một quốc gia phát triển như ngày nay. Bên cạnh triều đại Joseon nổi tiếng với thời gian tồn tại dài nhất trong lịch sử hào hùng Hàn Quốc thì Goryeo chính là thời kỳ kế hoạch sử có không ít biến động dữ dội nhất. Thời kỳ này đang để lại không hề ít dấu ấn và là một trong những thời kỳ vừa bi thảm vừa hào hùng của dân tộc bản địa Hàn. Hãy cùng anphukhanganchau.vn khám phá Goryeo – triều đại nối liền với 6 trận đánh tranh duy trì nước phòng quân xâm lược Nguyên Mông nhé.

Bạn đang xem: Vua gwang jong lịch sử

*


NỘI DUNG CHÍNH


IV. Cơ chế chính trị cùng các cơ chế dưới thời GoryeoVIII. Những cột mốc lịch sử hào hùng đáng ghi nhớ của triều đại Goryeo

I. Quá trình hiện ra triều đại Goryeo

Từ nửa vào cuối thế kỷ VIII trở đi, Silla bị mắc kẹt bởi cuộc tranh giành quyền lực tối cao của giới quý tộc. Những trận đánh này ngày dần trở bắt buộc gay gắt. Cho tới cuối cố kỉ IX, Silla bắt đầu suy yếu vày sự láo loạn làng hội trở đề nghị nghiêm trọng hơn. Bán đảo Hàn bị phân liệt thành Hậu Tam Quốc: Tân La (신라), Hậu Bách Tế (후백제), Hậu Cao Câu Ly (후고구려). Vào cố gắng kỷ X, các người mở rộng được thế lực riêng như Gyeon Hwon cùng Gungye đã dựng nên giang sơn cho riêng rẽ mình, xuất hiện thêm một thời kỳ mới. Bọn họ đã thành công xuất sắc trong việc tận dụng sự hỗn loạn của xóm hội để tập hòa hợp lực lượng.

Năm 892, Gyeon Hwon, xuất thân từ bỏ vùng Sangju (Thượng Châu), vốn là quân nhân canh giữ vùng bờ biển Tây Nam. Khi nông dân nổi dậy tiến hành khởi nghĩa ở các nơi trên toàn quốc, ông sẽ nhân cơ hội này nhằm tập hợp thế lực và đứng ra lãnh đạo. Sau đó, vào năm 900, ông kiến tạo Hậu Bách Tế lấy tp. Hà nội là Wansanju. Giành quyền chiếm phần lĩnh nhiều phần vùng tây-nam bộ của bán đảo Hàn (gồm Mujin-ju – Gwangju ngày nay; Jeollado cùng Chungcheong-do ngày nay). Cùng với lực lượng quân sự chiến lược lớn mạnh, Hậu Bách Tế đã từng bước tạo áp lực so với Silla sống vùng Đông nam bộ.

*

Bản đồ phân chia thời Hậu tam quốc (후삼국)

Gungye vốn có xuất thân tự vương tộc Silla nhưng bị sợ trong trận chiến tranh giành quyền lực của chính quyền trung ương. Do thế, ông có lòng phẫn nộ sâu sắc đối với Silla. Được sự giúp sức của một số hào tộc nghỉ ngơi vùng Trung bộ, trong các số đó có phụ thân con Wang Geon (Vương Kiến) ngơi nghỉ vùng Songak (Gaeseong ngày nay), ông đã thay được quyền kiểm soát và điều hành tỉnh Gangwon-do và Gyeonggi-do. Vào thời điểm năm 901, ông đưa ra quyết định chọn Songak làm căn cứ xây dựng nhà nước Hậu Cao Câu Ly với lên ngôi vua. Tiếp nối ông dời đô về Cheorwon và thay tên nước thành Taebong (Thái Phong).

Gungye là người có công mở rộng lãnh thổ, cải tân hệ thống thống trị. Nhưng vì quá nghi ngại những bạn xung quanh cần đã tiếp tục mắc sai lạc trong việc cai trị. Từ bây giờ ông tự xưng là tượng phật di-lặc (미륵보살t), kiểm soát điều hành các chỉ huy địa phương một phương pháp thái quá và ra mức độ củng vắt ngai vàng của chính bản thân mình nên sẽ đánh mất lòng tin của dân chúng. Vì vậy, những triều thần đang phế truất Gungye và đưa Wang Geon, một tay chân dưới quyền của Gungye, người dân có công chiếm hữu được Geumseong (Naju) lên ngôi. Vào năm 918, sau khi lên ngôi, Wang Geon đã thay tên nước thành Goryeo (Cao Ly), rước niên hiệu là Cheonsu (Thiên Thụ) cùng qua năm sau ông dời đô từ Cheorwon về Songak (Gaeseong ngày nay).

II. Thống duy nhất hậu Tam Quốc

So cùng với Gyeon Hwon cùng Gungye, Wang Geon tất cả được quyền năng địa phương vững chắc và kiên cố hơn. Ông nhận ra sự tin tưởng và ủng hộ do nắm rõ lòng dân. Những năm tại vị, ông đã đặt ra những kỷ cách thức nghiêm xung khắc với quân đội, không khiến tổn hại mang đến dân cần được dân chúng khắp khu vực hoan nghênh. Để hàng phục lòng dân và phần đa người đã từng phải chịu nỗi thống khổ vì sưu thuế hà khắc, ông đã tiến hành cơ chế giảm thuế. 

Bên cạnh đó, nhằm thống tốt nhất Hậu Tam quốc, Goryeo một mặt tiến hành công kích Hậu Bách Tế, còn mặt khác sử dụng chế độ hòa hợp, cỗ vũ Silla. Silla giờ đây dưới thời của Gyeong Sunwang (Kính Thuận Vương) đã trở nên suy yếu, ko thể tiếp tục bảo toàn tổ quốc trước sự tấn công của Hậu Bách Tế. Do vậy, vào thời điểm năm 935, bạn đứng đầu Silla đã tự bản thân giao lại quốc gia cho Goryeo. Silla được hợp độc nhất vào Goryeo nhưng không đề nghị chiến tranh.

Đồng thời, vào nội cỗ Hậu Bách Tế bây giờ cũng xẩy ra tranh chấp quyền lực. đàn ông cả của Gyeon Hwon là Sin Geom sẽ giam cha mình vào chùa Geumsan nhằm mục tiêu đoạt vương vãi vị. Gyeon Hwon chạy thoát với sang Goryeo đầu sản phẩm Wang Geon. Nhân cơ hội này Wang Geon đã tiến công và tiêu diệt Hậu Bách Tế và sau cuối thống độc nhất được Hậu Tam quốc vào năm 936.

III. Những đời vua triều đại Goryeo

STTHiệuTên riêngThời gian tại vị
1Thái Tổ (Taejo)Vương kiến (Wang Geon | 왕건)918 – 943
2Huệ Tông (Hyejong)Vương Vũ (Wang Mu | 왕무)943 – 945
3Định Tông (Jeongjong)Vương Nghiêu (Wang Yo | 왕요)946 – 949
4Quang Tông (Gwangjong)Vương Chiêu (Wang So | 왕소)949 – 975
5Cảnh Tông (Gyeongjong)Vương Trụ (Wang Ju | 왕주) 975 – 981
6Thành Tông (Seongjong)Vương Trị (Wang chi | 왕치)981 – 997
7Mục Tông (Mokjong)Vương Tụng (Wang tuy vậy | 왕송)997 – 1009
8Hiển Tông (Hyeonjong)Vương Tuân (Wang Sun | 왕순)1009 – 1031
9Đức Tông (Deokjong)Vương Khâm (Wang Heum | 왕흠)1031 – 1034
10Tĩnh Tông (Jeongjong)Vương khô cứng (Wang Hyeong | 왕형)1034 – 1046
11Văn Tông (Munjong)Vương Huy (Wang Hwi | 왕휘)1046 – 1083
12Thuận Tông (Sunjong)Vương Huân (Wang Hun | 왕훈)1083
13Tuyên Tông (Seonjong)Vương Vận (Wang Un | 왕운)1083 – 1094
14Hiến Tông (Heonjong)Vương Dục (Wang Uk | 왕욱)1094 – 1095
15Túc Tông (Sukjong)Vương Hi (Wang Hui | 왕희)

Vương Ngung (Wang Ong | 왕옹)

1095 – 1105
16Duệ Tông (Yejong)Vương đần độn (Wang U | 왕우)1105 – 1122
17Nhân Tông (Injong)Vương Giai/Khải (Wang Hae | 왕해)1122 – 1146

*

Vua Taejo (태조)

18Nghị Tông (Uijong)Vương hiện nay (Wang Hyeon | 왕현)1146 – 1170
19Minh Tông (Myeongjong)Vương Hạo (Wang Ho | 왕호)1170 – 1197
20Thần Tông (Sinjong)Vương Trác (Wang Tak | 왕탁)1197 – 1204
21Hi Tông (Huijong)Vương Anh (Wang Yeong | 왕영)1204 – 1211
22Khang Tông (Gangjong)Vương Tinh (Wang O | 왕오)

Vương Thụ (Thục) (Wang Suk | 왕숙)

Vương Trinh (Wang Jeong | 왕정)

1211 – 1213
23Cao Tông (Gojong)Vương Triệt (Wang Cheol | 왕철) 1213 – 1259
24Nguyên Tông (Wonjong)Vương Kính (Wang Sik | 왕식)1259 – 1269

1270 – 1274

Anh Tông (Yeongjong)Vương Xương (Wang Chang | 왕창)1269
25Trung Liệt vương vãi (Chungnyeol-wang)Vương thì thầm (Wang Geo | 왕거)1274 – 1308
26Trung Tuyên vương vãi (Chungseon-wang)Vương Chương (Wang Jang | 왕장)1308 – 1313
27Trung Túc vương (Chungsuk-wang)Vương Đảo (Wang Man |왕만) 1313 – 1330

1332 – 1339

28Trung Huệ vương (Chunghye-wang)Vương Trinh (Wang Jeong | 왕정)1330 – 1332

1339 – 1344

29Trung Mục vương (Chungmok-wang)Vương Hân (Wang Heun | 왕흔)1344 – 1348
30Trung Định vương (Chungjeong-wang)Vương Chỉ (Wang Jeo | 왕저)1348 – 1351
31Cung Mẫn vương (Gongmin-wang)Vương Kì (Wang Jeon | 왕전)1351 – 1374
32U vương vãi (U-wang)Vương U (Wang U | 왕우)1374 – 1388
33Xương vương (Chang-wang)Vương Xương (Wang Chang | 왕창)1388 – 1389
34Cung Nhượng vương (Gongyang-wang)Vương Diêu (Dao) (Wang Yo | 왕요)1389 – 1392
*

Vua Cung Mẫn vương vãi (공민왕)

IV. Chính sách chính trị với các cơ chế dưới thời Goryeo

1. Chế độ chính trị của Goryeo

Goryeo mừng đón và chịu tác động của nhị nền văn hoá chủ yếu trị Đường với Tống. Bên Đường và nhà Tống là trong những triều đại có nền văn hoá tiên tiến được truyền bá rộng rãi ở khu vực Đông Á dịp bấy giờ. Đồng thời, Goryeo cũng cách tân và phát triển những yếu đuối tố bắt đầu để phù hợp với tình hình thực tế của khu đất nước. 

Về khía cạnh cơ quan chính trị trung ương, bên nước Goryeo tiếp nhận mô hình “Tam thức giấc lục bộ” (삼성육부제). Nỗ lực nhưng, để phù hợp với tình hình thực tế của khu đất nước, Goryeo lại quản lý theo chính sách “Nhị tỉnh” (이성) là Thượng Thư tỉnh giấc (상서성) và Trung Thư Môn Hạ tỉnh (중서문하성). Vào đó, Trung Thư Môn Hạ thức giấc được hợp nhất từ Trung Thư thức giấc (중서성) và Môn Hạ thức giấc (문하성). Tỉnh này có nhiệm vụ điều hành công việc chính trị quốc gia, thẩm tra và đưa ra quyết định chính sách. Phương diện khác, Thượng Thư tỉnh cai quản Khu (lục bộ) và đảm nhiệm các công việc hành chính.

Bên cạnh đó, Goryeo còn thành lập và hoạt động các ban ngành như Tam ty (삼사), Ngự Sử đài (어사대), Trung Xu viện (중추원). Quanh đó ra, còn tồn tại Đồ binh mã sứ (도병마사) là cơ quan hội nghị mà những quan lại v.i.p thuộc Trung Thư Môn Hạ tỉnh với Trung Xu viện họp lại để đàm luận các cơ chế quan trọng.

Những quanh vùng hành chính đặc điểm như So (sở), Bugok (bộ khúc), Hyang (hương)… đã được cấu hình thiết lập để sản xuất hồ hết vật phẩm quan trọng cho quốc gia. Trong đó, bạn dân của Bugok, Hyang hầu hết làm nông nghiệp. Mặt khác, người dân của So thì đa số làm thủ công bằng tay nghiệp.

*

2. Các chính sách được thi hành bên dưới thời Goryeo

Ngay sau khoản thời gian lập nước, Vua Taejo tiếp tục bảo trì chính sách Bắc tiến. Tên nước được để là Goryeo với ý nghĩa sâu sắc kế quá Goguryeo xưa. Chế độ Bắc tiến này đang trở thành nguồn rượu cồn lực để phục hồi lại lãnh thổ kéo dãn đến tận khoanh vùng sông Amnok sau này.

Xem thêm: Chú Thím Hay Chú Thiếm Là Đúng Chính Tả? Hím Hay Chú Thiếm Là Đúng Chính Tả?

Mặt khác, để hàng phục các quyền lực địa phương, Vua đã tùy chỉnh thiết lập các côn trùng quan hệ hôn nhân với các hào tộc. Ông còn mở rộng chế độ để bằng lòng sự lâu dài của họ bằng cách phong quan, cung cấp điền thổ hoặc ban khuyến mãi tên. Không chỉ là vậy, ông còn được cho phép nhiều gia thế địa phương trở thành thế lực cai trị. Trong những đó, không chỉ có có những người dân xuất thân trường đoản cú Silla thống độc nhất vô nhị mà còn có các gia thế xuất thân từ bỏ Baekje (Bách Tế) và Goguryeo (Cao Câu Ly) xưa. Thậm chí, ông còn gật đầu cả phần đông tàn dân của Balhae (발해) và được cho phép họ tham dự vào tầng lớp giai cấp của Goryeo.

Ngoài ra, Vua Taejo còn biên soạn thảo “Những phòng đề phòng về bao gồm trị”, “Mười điều huấn thị”, “Các nguyên tắc quan chức” để răn dậy con cháu và các quan nhằm đảm bảo tương lai của Goryeo. Những cơ chế được Vua đặt ra đã giúp dân tộc hòa hợp đính thêm kết, góp xã hội Goryeo ngày càng bất biến và phạt triển. 

*

“10 điều huấn thị” (훈요십조 | 訓要十條) của Vua Taejo

Tuy vậy, những chế độ của ông về lâu dài đã giữ lại một hậu quả chính là khiến cho quyền năng địa phương và nhất là các cầm lực phía bên ngoài trở đề nghị lớn mạnh. Những quyền năng ấy cố nhau rứa giữ quyền lực tối cao trong triều, nhăm nhe và rình rập đe dọa đến vương vãi quyền. 

Đến đời vua Jeongjong (946 – 949) cùng vua Gwangjong (949 – 975) đã giới thiệu một số chính sách mới để bình ổn và củng cố quyền lực của mình. Vua Gwangjong ban bố chính sách giải phóng nô tỳ hiện nay đang bị chiếm giữ bởi các hào tộc. Ông cho thi hành chính sách khoa cử nhằm tuyển lựa chọn nhân tài bổ sung vào các cơ quan hành chính. Đồng thời, ông cũng dùng các biện pháp vũ lực để tấn công dẹp những gia thế địa phương bao gồm ý mong muốn chống đối chế độ mới.

V. Chính sách giáo dục cùng khoa cử dưới triều đại Goryeo

Dưới thời Goryeo, kỳ thi tuyển lựa chọn quan văn tất cả chế thuật khoa với minh khiếp khoa. Xung quanh khoa cử còn có chính sách ấm từ bỏ tuyển dụng những người dân có công với khu đất nước, những bé cháu của triều thần v.i.p vào làm cho quan mà không cần trải qua thi cử. Không những vậy, thời Goryeo còn tồn tại tạp khoa với trách nhiệm tuyển chọn quan kỹ thuật, tăng khoa nhằm tuyển chọn những tăng lữ. TNhưng triều đại Goryeo ko thi hành võ khoa nhằm tuyển chọn võ quan. Vày vậy chỉ chọn riêng ra những người có mức độ khoẻ tráng kiện cùng võ nghệ để đưa vào ban võ.

Giáo dục bên dưới thời Goryeo rất được xem trọng. Ngay lập tức từ khôn cùng sớm, Goryeo vẫn cho xây cất trường học ở Gaegyeong và Seogyeong. Đặc biệt, nhằm nuôi dưỡng với đào tạo nên những anh tài có năng lực điều hành quốc gia, Goryeo đã cho xây dựng văn miếu quốc tử giám (국자감) và những trường học tập ở địa phương.

*

Thành Quân quán (성균관) nghỉ ngơi Gaeseong

VI. Kinh tế Goryeo

Dưới triều đại Goryeo, nông nghiệp & trồng trọt được coi là cơ sở kinh tế đặc biệt quan trọng của đất nước. Bởi vì vậy việc phân chia đất đai có tầm đặc trưng đặc biệt. Khối hệ thống ruộng đất được phân thành 2 loại cơ bản: đất công (thuộc tải của triều đình) cùng đất tứ (thuộc cài đặt của tứ nhân). 

Tuy yêu thương mại không hẳn là ngành phát triển chủ yếu đuối của nền tài chính Goryeo nhưng tình trạng giao thương nhìn toàn diện khá nhộn nhịp. Nói theo cách khác dưới thời Goryeo, giao lưu đối ngoại cải cách và phát triển khá dũng mạnh mẽ. Sau khi xây dựng đất nước, Goryeo thực hiện chính sách đối nước ngoài thông thoáng. Triển khai mở cửa, cho phép người nước ngoài như bạn Tống, Yeojin, Georan ra vào từ do. Goryeo lành mạnh và tích cực cử sứ thần, học giả cùng tăng lữ thanh lịch Tống để tiếp nhận nền cao nhã phát triển nhằm mục tiêu hoàn thiện các thể chế của mình.

Mặt khác, nhờ cơ chế giao mến thông thoáng yêu cầu dưới thời Goryeo có rất nhiều thương nhân Ả Rập cho Goryeo để dàn xếp buôn bán. Thời gian đó, Byeongnan-do nằm trong vùng cửa ngõ sông Yeseong, nằm ở vị trí vùng ngoại ô phía Tây của đế kinh Gaeseong là bến cảng giao thương mua bán quốc tế hết sức phồn thịnh.

STTGiao thươngNhập khẩuXuất khẩu
1Nhà TốngLụa, ngọc trai, chè, gia vị, dược phẩm, sách, nhạc cụVàng bạc, nhân sâm, đá hoa, giấy, mực
2Nhà LiêuNgựa, cừu, lụa unique thấpKhoáng sản, vải tua bông, đá hoa, mực, giấy, nhân sâm
3Nhà KimVàng, ngựa, vũ khíBạc, lụa, vải tua bông
4Nhật BảnThủy ngân, khoáng sảnNhân sâm, sách
5Nhà AbbasThủy ngân, gia vị, ngà voiVàng bạc

*

Hoạt động giao thương hàng hải thời Goryeo

VII. Văn hoá thời Goryeo

Khi nói đến nghành nghệ thuật thời Goryeo quan yếu không nhắc đến đồ gốm Cao Ly, nhất là men ngọc bích Cao Ly. Gốm thời Goryeo là loại gốm khó hiểu và được điêu khắc tỉ mỉ nhất trong lịch sử dân tộc Triều Tiên. Một nền văn hoá huy hoàng đã làm được khai sinh dưới triều đại Goryeo. Đó đó là kỹ thuật “nạm khảm” bên trên gốm sứ xanh – một nghệ thuật đào rãnh trên mặt phẳng gốm sứ xanh ngọc bích để chế tạo ra hoa văn hoạ tiết. Đây là 1 trong những nghệ thuật độc đáo và khác biệt mà không ở đâu trên trái đất vào thời gian đó hoàn toàn có thể sánh được.

Những hoa văn nổi bật thời bấy giờ rất có thể kể mang đến là hình chữ triện, hình lá cây, dải cành hoa cuộn tròn, côn trùng nhỏ và cá được biện pháp điệu. Và tương đối nhiều mẫu chạm khắc tinh xảo bắt đầu xuất hiện tại vào thời kỳ này. Đặc biệt, vào năm 1234, vật dụng in chữ kim loại hoạt động đầu tiên trên nhân loại đã được phát minh bởi Choi Yun Ui. Nhờ kia nền nghệ thuật của Triều Tiên đã bao gồm một cách tiến lâu năm dưới triều đại Goryeo. 

*

Bình sứ white hoa mai (Quốc bảo số 222 – thế kỷ XV)

Dưới thời Goryeo, Vua Taejo bao gồm ý định mở rộng chính sách chất nhận được các hệ tư tưởng đa dạng mẫu mã như Phật giáo, Nho giáo, Đạo giáo, thuyết phong thuỷ địa lý thuộc tồn tại. Tuy vậy tích cực tiếp thu văn hoá văn minh trung quốc nhưng vẫn trên tinh thần cải biến cân xứng với phong tục tập tiệm của Goryeo.

Vua Gwangjong đã cho thành lập và hoạt động khoa cử là trung tâm khảo thí quốc gia. Nho giáo được xem là hệ bốn tưởng chủ yếu trị và các đại lý để thành lập một hệ thống giáo dục kết quả dưới thời Goryeo. Vua Seongjong là vị vua sẽ cho thành lập Quốc Tử Giám, cơ quan giáo dục và đào tạo cao nhất. Vào năm 1398, Thành quân tiệm (성균관) tuyệt Thái học (태학) đã có thành lập. Đây là một học viện chuyên huấn luyện về Nho giáo.

Phật giáo tiếp tục được nhìn nhận trọng và cải cách và phát triển mạnh mẽ, có tác động lớn mang lại xã hội Goryeo. Điển hình là “Bát vạn đại tạng kinh” (해인사 대장경판) hay còn được gọi là “Cao Ly đại tạng kinh” là bộ kinh Tam tạng với khoảng 80.000 bài xích kinh Phật được làm thành bạn dạng khắc mộc đầu tiên. Đây là cỗ kinh được vua Gojong biên soạn vào năm 1251 nhằm mục đích nỗ lực dùng phật giáo để đấu tranh ra khỏi sự xâm lược của bạn Mông Cổ. Mặc dù nhiên, bạn dạng đầu tiên đã trở nên hủy hoại trong một cuộc tiến công của quân Mông Cổ năm 1232. Bản còn lại hiện đang được bảo tồn tại chùa Hải Ấn (해인사), tỉnh Gyeongsangnam.

*

“Bát vạn đại tạng kinh” (Quốc bảo số 32)

VIII. Những cột mốc lịch sử vẻ vang đáng ghi nhớ của triều đại Goryeo

Lịch sử Hàn QuốcNăm
Wang Geon thành lập Goryeo918
Thực thi chính sách khoa cử958
Thực thi Jeonsigwa (Điền dùng khoa)976
Thiết đặt 12 mục, 3 thành với 6 bộ trên toàn quốc983
Xây dựng Gukjagam (Quốc tử giám)992
Đại chiến hạ ở Gwiju1019
Yun Gwan (Doãn Quán) chinh phát Yeojin (Nữ Chân)1107
Loạn Lee Ja-gyeom (Lý bốn Khiêm)1126
Phong trào dời đô về Seogyeong của Myocheong (Diệu Thanh)1135
Gim Bu-sik (Kim Phú Thức) soạn Tam quốc sử ký1145
Chính vươn lên là của võ thần1170
Sự tập quyền của Choe Chung-heon (Thôi Trọng Hiến)1196
Loạn Manjeok (Vạn Tích)1198
Mông Cổ xâm lăng lần thứ nhất 1231
Dời đô về Ganghwa1232
In chữ bởi bảng tự khắc in kim loại (Kim ở trong hoạt tự) thứ nhất của gắng giới1234
Khắc Goryeo Daejanggyeong (Cao Ly đại tàng kinh)1236
Dời đô về lại Gaesong (Khai Thành)1257
Hồi phục Ssangseong Chong-gwanbu (Song thành tổng quản lí phủ)1356
Lui quân về sống Wihwa-do (đảo Uy Hoá)1388
Goryeo khử vong, Joseon loài kiến quốc1392

Tổng thích hợp bởi: anphukhanganchau.vn Team

LIÊN HỆ NGAY