Deze week kijken we naar een factcheck over coronavaccins, rijden er in Ierland displays rond met des
29 maart · Editie #97 · Bekijk online
*

Deze week kijken we naar een factcheck over coronavaccins, rijden er in Ierland displays rond met desinformatie en delen we nog twee factchecks over de verkiezingen van vorige week.
*

Op NUjij, het reactieplatform van NU.nl, wordt regelmatig ten onrechte beweerd dat het vaccineren tegen corona nog tot 2023 in de experimentele fase zit. Dat is niet waar. In deze factcheck legt NUcheckt uit waarom het onjuist is. Want hoewel het zo is dat de vaccins sneller beschikbaar zijn gekomen dan gebruikelijk in de farmaceutische wereld, hebben de goedgekeurde coronavaccins dezelfde procedures doorlopen als elk ander vaccin.

Bạn đang xem: Nucheckt: goedgekeurde coronavaccins zitten niet tot 2023 in


De onderzoeken zijn wel sneller achter elkaar gedaan, ten behoeve van de snelheid. Nu de vaccins grootschalig worden ingezet, wordt er nog steeds informatie verzameld om de vaccins nog beter te onderzoeken. Zo kun je bijvoorbeeld zeer zeldzame bijwerkingen opsporen die maar 1 op de 50.000 mensen treffen. Dat is geen experiment, maar een normale procedure.
Even terug naar woensdag 17 maart, toen mãng cầu de gang naar de stembus de eerste exitpoll bekend werd. Die bracht goed nieuws voor D66 en dat vierde lijsttrekker Sigrid Kaag met een dansje op de tafel dat, vastgelegd door fotograaf Martijn Beekman, de voorpagina van bijna elke donderdagkrant haalde. Al gauw trokken sommigen de foto in twijfel. Door de deur link zou daglicht te zien zijn, wat zou betekenen dat de foto overdag zou zijn gemaakt, in plaats van om negen uur ’s avonds toen de exitpoll bekend werd.
Dpa-factchecking maakt korte metten met die bewering. Het is onmogelijk om op basis van de afbeelding te concluderen dat het zichtbare licht, daglicht is. Verder bleek dat het waarschijnlijk tl-licht is uit de aangrenzende keuken. Zowel D66 als de fotograaf Martijn Beekman bevestigen dat.
*

DeDerdeKamerNL, dat een exitpoll verspreidde die onder andere werd geretweet door Thierry Baudet. Opvallend was dat deze exitpoll heel andere zetelaantallen aangaf dan bijvoorbeeld die van Ipsos. Er zijn organisaties die de naam De Derde Kamer gebruiken, maar geen ervan is verbonden aan dit Twitter-account, zocht AFP-Nederland uit. Inmiddels zijn alle tweets rond de exitpolls verwijderd. Het trương mục is nog steeds actief.

Xem thêm: Thái Tu Phi Thang Chuc Ky - Thái Tử Phi Thăng Chức Ký, #1 By Tiên Chanh


Desinformatie wordt niet alleen online verspreid, maar ook offline. Zoals in Ierland, waar de complotdenkersorganisatie Anti-Corruption Ireland rondreed met lichtgevende displays met daarop valse claims over COVID-19, zoals ‘vaccins veroorzaken autisme’ en ‘maskers veroorzaken ziektekiemen’. Niet geheel verrassend worden de claims door The Journal weerlegd.
Meestal bestudeert een factchecker een bewering om te constateren of deze klopt of niet, maar factchecks zelf kunnen op hun beurt ook weer bestudeerd worden. Een Finse onderzoekers Nieminen en Sankari namen factchecks van de Amerikaanse trang web PolitiFact onder de loep. Zij stelden criteria op voor de manier waarop factchecks uitgevoerd zouden moeten worden (gebaseerd op wetenschappelijke literatuur en de richtlijnen van het International Fact-Checking Network) en onderzochten in welke mate de factchecks van PolitiFact aan deze criteria voldoen.
Over het algemeen waren de factchecks van PolitiFact uitgevoerd volgens de richtlijnen, maar er is ruimte voor verbetering. Het grootste verbeterpunt is wanneer een oordeel wordt gegeven over een uitspraak die bestaat uit meerdere beweringen die apart gecheckt kunnen worden. Deze zouden volgens de criteria allemaal apart een oordeel moeten krijgen, maar in ongeveer een derde van de onderzochte factchecks was dit niet het geval. Een tweede verbeterpunt is dat er in ongeveer 11 procent van de gevallen een bewering werd gecheckt die eigenlijk helemaal niet gecheckt kan worden. Bijvoorbeeld een mening of een metafoor, in plaats van een feitelijke uitspraak.
Wel voegen de auteurs van het artikel zelf nog toe dat de criteria die zij hanteren nogal strikt zijn. Het doel daarvan is volgens hen niet zozeer om factchecks te kunnen labelen als ‘goed’ of ‘slecht’, maar meer om de grenzen van het factchecken te kunnen schetsen. Het onderzoek verscheen in januari in het wetenschappelijke tijdschrift Journalism Studies.